“เจ็บก้นกบ” จากการนั่งนานๆ อาจเป็นโรคร้ายได้
อาการเจ็บก้นกบ (Coccydynia) มักเกิดจากการนั่งผิดท่าเป็นเวลานาน หรืออุบัติเหตุหกล้มก้นกระแทก สามารถบรรเทาเบื้องต้นได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ใช้หมอนรองนั่งโดนัท ทำกายภาพบำบัด หรือพบแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ตรงจุด
เจ็บก้นกบ เกิดจากอะไร?
เกิดจากการอักเสบ บาดเจ็บ หรือมีแรงกดทับซ้ำ ๆ บริเวณกระดูกก้นกบ ซึ่งเป็นกระดูกชิ้นเล็กๆ ส่วนปลายสุดของกระดูกสันหลัง
กระดูกก้นกบเชื่อมต่อกับกระดูกกระเบนเหน็บ ทำหน้าที่รับน้ำหนักเวลานั่ง เมื่อเกิดการบาดเจ็บหรืออักเสบ จะส่งผลให้รู้สึกปวดรุนแรงเวลานั่ง ขับถ่าย หรือขยับตัว โดยมีสาเหตุหลัก ได้แก่
- อุบัติเหตุหกล้มก้นกระแทกพื้น: สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เนื่องจากกระดูกก้นกบอยู่ชิดชั้นผิวหนัง จึงรับแรงกระแทกโดยตรงจนอักเสบ ร้าว หรือแตกหัก
- การนั่งผิดท่าทางเป็นเวลานาน: โดยเฉพาะการนั่งเอนตัว ซึ่งส่งผลให้น้ำหนักตัวทั้งหมดลงไปกดทับที่กระดูกก้นกบโดยตรง
- โรคเกี่ยวกับกระดูกและกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน: เช่น เนื้องอกบริเวณกระดูกก้นกบ การติดเชื้อ หรือภาวะกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งตัว
- โรคจากอวัยวะข้างเคียง: เช่น โรคในระบบขับถ่าย หรือโรคทางระบบสืบพันธุ์เพศหญิงที่ส่งผ่านอาการปวดมายังบริเวณก้นกบ
นั่งนานๆ เสี่ยงเป็นโรคอะไรอีกบ้าง?
การนั่งทำงานท่าเดิมนาน ๆ ไม่เพียงแต่ทำให้เจ็บก้นกบ แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ ปวดหลังเรื้อรัง หลอดเลือดอุดตัน และข้อต่อเสื่อมสภาพ
รายละเอียด:
- โรคหัวใจ: ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มคนที่ต้องนั่งทำงานตลอดทั้งวัน มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจสูงกว่าคนที่ได้เคลื่อนไหวร่างกายถึง 2 เท่า
- อาการปวดหลัง เส้นเลือดขอด และหลอดเลือดดำลึกอุดตัน: ท่านั่งที่ไม่เหมาะสมทำให้เกิดแรงกดทับที่คอ ไหล่ และกระดูกสันหลัง ทั้งยังขัดขวางการไหลเวียนเลือดที่ขาจนเสี่ยงต่อเส้นเลือดโป่งพอง หรือเกิดลิ่มเลือดอุดตัน
- กระดูกและข้อต่ออ่อนแอ: การขาดการเคลื่อนไหวทำให้ข้อต่อยึดเกร็ง การทำงานของกล้ามเนื้อลดลง ส่งผลให้เดินไม่คล่อง และมีอาการปวดข้อทั้งเวลาลุกและนั่ง
แนวทางการรักษาและบรรเทาอาการเจ็บก้นกบ
แนวทางการดูแลและรักษาอาการปวดก้นกบแบ่งออกเป็น 3 วิธีหลัก ดังนี้
1.การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการดูแลตัวเอง
- ปรับท่าทางการนั่ง: นั่งหลังตรง หรือโน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย เพื่อลดการลงน้ำหนักและลดแรงกดทับที่กระดูกก้นกบ
- ใช้อุปกรณ์ช่วยรองนั่ง: เลือกใช้ “หมอนโดนัท” (Donut Pillow) หรือหมอนที่มีรูตรงกลาง เพื่อเว้นช่องว่างไม่ให้กระดูกก้นกบสัมผัสกับพื้นผิวเก้าอี้โดยตรง
- ประคบเย็น (ภายใน 48 ชั่วโมงแรก): หากเกิดจากอุบัติเหตุ ให้ใช้ Cold Pack หรือผ้าห่อน้ำแข็งประคบเพื่อลดอาการอักเสบ บวม และปวด
- ประคบร้อนหรือแช่น้ำอุ่น (หลัง 48 ชั่วโมง): ช่วยกระตุ้นระบบไหลเวียนโลหิต ลดอาการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ และช่วยให้เนื้อเยื่อฟื้นตัวได้ไวขึ้น
2.การรักษาทางกายภาพบำบัด
- ใช้อุปกรณ์ทางกายภาพบำบัด: เข้าพบนักกายภาพบำบัดเพื่อใช้อุปกรณ์เฉพาะทาง (เช่น เครื่อง Ultrasound หรือ High Power Laser) ในการลดการอักเสบ ลึกถึงระดับชั้นเนื้อเยื่อรอบกระดูกก้นกบ
- การออกกำลังกายและยืดกล้ามเนื้อ: ฝึกบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานและสะโพกเพื่อลดแรงตึงรั้ง
3.การรักษาด้วยยาและการแพทย์
- การรับประทานยา: ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อใช้ยาลดอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เช่น Ibuprofen, Diclofenac, Celebrex หรือ Arcoxia
- การฉีดยาชาหรือสเตียรอยด์: สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดเรื้อรังยาวนานกว่า 1-3 เดือน และไม่ตอบสนองต่อการรักษาขั้นต้น แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาเข้าบริเวณกระดูกก้นกบเพื่อบรรเทาอาการปวดโดยตรง
คำถามที่พบบ่อย (Q&A)
Q: สังเกตอย่างไรว่าอาการเจ็บก้นกบเริ่มรุนแรง?
สังเกตได้จากอาการปวดที่จะรุนแรงขึ้นทันทีเมื่อนั่งลง ถูกสัมผัส หรือขณะเปลี่ยนท่าจากนั่งเป็นยืน รวมถึงมีอาการปวดเกร็งมากเวลาท้องผูกและขับถ่ายอุจจาระ
Q: อาการเจ็บก้นกบสามารถหายเองได้ไหม?
ในกรณีที่เกิดจากการนั่งผิดท่า หรือการอักเสบเพียงเล็กน้อย อาการสามารถดีขึ้นและหายได้เองเมื่อปรับพฤติกรรม แต่หากเกิดจากอุบัติเหตุกระแทกรุนแรง หรือปวดต่อเนื่องเกิน 2-4 สัปดาห์ ควรพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อตรวจวินิจฉัย
คำแนะนำจากนักกายภาพบำบัด Newton Em Clinic
“อาการเจ็บกระดูกก้นกบมักถูกมองข้ามในช่วงแรก แต่เมื่อปล่อยไว้เรื่อยๆ มักจะกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก เพราะมนุษย์เราต้องใช้นั่งทำงานและพักผ่อนอยู่ตลอด การป้องกันที่ดีที่สุดคือการหลีกเลี่ยงการนั่งท่าเดิมเกิน 1 ชั่วโมง ควรลุกเปลี่ยนอิริยาบถบ่อยๆ ร่วมกับการปรับโต๊ะและเก้าอี้ให้เหมาะกับสรีระ หากเริ่มมีอาการปวด การพบนักกายภาพบำบัดตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยเร่งการฟื้นฟูและป้องกันไม่ให้อาการกลายเป็นความปวดเรื้อรังได้ครับ/ค่ะ”
สรุป
อาการเจ็บก้นกบเกิดได้จากทั้งอุบัติเหตุและการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะพฤติกรรมการนั่งทำงานผิดท่าเป็นเวลานาน แม้การปรับท่าทางและการใช้หมอนรองนั่งจะช่วยบรรเทาอาการเบื้องต้นได้ แต่หากมีอาการปวดเรื้อรัง ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ ควรีบพบแพทย์เฉพาะทางหรือนักกายภาพบำบัดเพื่อประเมินและวางแผนการรักษาอย่างถูกต้อง
———————–
ข้อควรระวัง: เนื้อหาในบทความ วีดีโอ ข้อความคิดเห็น มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้ และสาธิตให้ดูเป็นตัวอย่างเท่านั้น ไม่ได้มีความตั้งใจจัดทำขึ้นเพื่อทดแทนการเข้ารับการตรวจ วิเคราะห์ และการวางแผนการรักษาของผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ ผู้เข้าชมไม่ควรวินิจฉัย หรือ คาดเดาโรคด้วยตัวเองจากการอ่านบทความ ข้อคิดเห็น หรือ ดูวีดีโอ นี้ คนไข้ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ของตนเองเพื่อทราบสาเหตุที่แท้จริงของอาการปวด และเพื่อหลีกเลี่ยงการปวดที่อาจเกิดเพิ่มมากขึ้นในภายหลัง
บทความที่น่าสนใจ
- ยืนทำงาน นานๆ ปวดขาและเท้า แก้ยังไงดี?
- “ปวดหลังคอ” มีหลายแบบ-ปวดแบบไหนที่เสี่ยงอันตราย
- ปวดหลังส่วนบน ลามไปถึงไหล่ ทำยังไงดี?


